Hoeveel laserbehandelingen heb je echt nodig?

Het aantal dat in advertenties staat is bijna altijd te laag. Het beschrijft het gunstigste geval — donker, grof haar op een lichte huid en een klein gebied — en zelfs daar is zes zelden het einde. Met een realistisch getal plannen scheelt frustratie en maakt het vergelijken van pakketprijzen pas zinvol.

Nog iets hoort aan het begin te staan. De eerlijke term is blijvende haarvermindering, niet blijvende ontharing. De behandeling vernietigt een deel van de haarzakjes en verzwakt andere. Wat overblijft is veel minder haar en veel fijner haar, maar het is zelden niets.

Elk haar doorloopt drie fases: groei, overgang en rust, en aan het eind daarvan valt het uit. De laser zendt licht uit dat door het donkere pigment in het haar wordt opgenomen en omgezet in warmte. Die warmte moet de cellen bereiken waaruit het haar opnieuw groeit — en die zijn alleen met het haar verbonden zolang het groeit.

Een rustend haar neemt de energie prima op, maar er komt geen blijvende schade bij het haarzakje aan. Het kan uitvallen en daarna volstrekt onaangedaan weer aangroeien.

Welk deel van de haren in de groeifase zit, verschilt enorm per gebied. Op het hoofd is dat aandeel heel hoog, op benen en ruggen aanzienlijk lager. Daarom heeft een rug meer behandelingen nodig dan een bovenlip, en daarom zijn de tussenpozen daar langer: je wacht tot de volgende lichting haren in de groeifase komt.

Om dezelfde reden valt er over het interval niet te onderhandelen. Kom je te vroeg, dan behandel je huid waar bijna geen haar in de juiste fase zit en betaal je voor een sessie die weinig oplevert. Een salon die je een vroeger plekje aanbiedt omdat er een gat in de agenda valt, doet je geen plezier.

De cijfers hieronder zijn praktijkgemiddelden voor donker haar op een lichte tot middentint huid. Bij fijn of licht haar liggen ze hoger, soms aanzienlijk.

De spreiding is in Nederland groot, en groter dan bij de meeste andere salonbehandelingen: een schoonheidssalon om de hoek en een laserkliniek in de Randstad rekenen voor hetzelfde gebied soms een factor twee tot drie uit elkaar. Vergelijk daarom het totaal en niet het instaptarief — een pakket van zes zegt veel meer dan een afgeprijsde eerste behandeling.

Na de eerste reeks hebben de meeste mensen een of twee onderhoudsbehandelingen per jaar nodig. Hormonale veranderingen — zwangerschap, overgang, bepaalde aandoeningen en medicijnen — kunnen slapende haarzakjes wakker maken. Dat is geen tegenslag maar de normale gang van zaken, en een aanbieder hoort dat te zeggen vóórdat je een pakket koopt.

Eén Nederlandse bijzonderheid loont het om na te vragen vóór je betaalt: bij een medische aanleiding — overbeharing door een hormonale aandoening, of ontharing binnen transgenderzorg — vergoeden verzekeraars ontharing soms geheel of gedeeltelijk. Dat loopt vrijwel altijd via de aanvullende verzekering en via een huidtherapeut met een geldige AGB-code, niet via een schoonheidssalon. Voorwaarden en maximumbedragen verschillen per verzekeraar en per jaar, dus check je eigen polis in plaats van een folder.

De doorslaggevende factor is het contrast tussen haar en huid. Het licht zoekt donker pigment. Is het haar donker en de huid licht, dan gaat de energie waar hij hoort. Is de huid sterk gepigmenteerd of net gebruind, dan neemt die zelf een deel van die energie op, en dat verhoogt het risico op verbranding en op plekken die lichter of donkerder worden dan de omliggende huid.

Moderne apparaten werken met verschillende golflengtes, en donkere huidtinten worden met andere lasers behandeld dan lichte. Het juiste apparaat kiezen en het op jouw huid instellen is het werkelijke verschil tussen een goede en een riskante aanbieder. Daarnaar vragen is niet onbeleefd.

Wat niet te behandelen is, is haar zonder donker pigment: wit, grijs en heel licht blond haar neemt te weinig licht op. Rood haar reageert ook slecht. Wie daar resultaat belooft, belooft iets wat de natuurkunde van de methode niet ondersteunt. Elektrische epilatie blijft daarvoor de optie met bewijs erachter — traag, maar onafhankelijk van kleur.

Hormonen spreken ook mee. Begint de haargroei plotseling of verschijnt hij in een ongebruikelijk patroon, dan is de oorzaak het onderzoeken waard vóórdat je een kuur koopt. De laser dunt uit wat er is; hij verandert niets aan wat nieuwe groei aandrijft.

Dit is het punt waarop Nederland anders in elkaar zit dan veel mensen aannemen, en anders dan de meeste buitenlandse artikelen over dit onderwerp beschrijven. Laser- en IPL-behandelingen zijn hier geen voorbehouden handeling onder de Wet BIG. Er is met andere woorden geen wet die zegt dat alleen een arts of een huidtherapeut mag laseren.

Dat is geen vergetelheid maar een besluit. Jarenlang lag er een voorstel om laseren en IPL wél in de Wet BIG onder te brengen, waarbij alleen artsen en huidtherapeuten zelfstandig bevoegd zouden worden en schoonheidsspecialisten zouden afvallen. Eind 2020 liet de minister de Tweede Kamer weten daar voorlopig van af te zien, en begin 2021 werd dat standpunt overgenomen. Ontharen met licht bleef daarmee uitdrukkelijk ook bij het vak van de schoonheidsspecialist horen.

Wat er wél geldt, is de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg. Die is van toepassing op salons die behandelingen aanbieden waarbij je schade kunt oplopen, en laser en IPL vallen daar nadrukkelijk onder. Praktisch betekent dat: de aanbieder moet goede zorg leveren, personeel inzetten dat aantoonbaar bekwaam is, je vooraf eerlijk informeren over aard, doel en risico''s, en een klachtenregeling hebben met aansluiting bij een erkende geschilleninstantie. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd houdt hier toezicht op.

Omdat de wet geen diploma voorschrijft, verschuift het hele gewicht naar wat de aanbieder vrijwillig kan laten zien. Drie dingen zijn in Nederland concreet na te vragen. Voor schoonheidsspecialisten bestaat het vakdiploma Ontharingstechnieken, specifiek voor werken met licht. Daarnaast bestaan er kwaliteitsregisters — het SKIN-register en het register van ANBOS — met verplichte bijscholing om ingeschreven te blijven. En een huidtherapeut heeft een vierjarige hbo-opleiding gevolgd, is een beschermde beroepstitel en staat in het Kwaliteitsregister Paramedici. Geen van die drie is wettelijk verplicht, en juist daarom zegt het iets als iemand ze heeft — en ook iets als iemand ze niet heeft.

Het praktische gevolg voor jou is overal hetzelfde: vraag welke scholing degene die het apparaat bedient heeft, welk apparaat er gebruikt wordt en hoe de instellingen op jouw huid worden gekozen. Wie die drie vragen vlot beantwoordt, heeft het huiswerk gedaan. Wie eromheen praat, is het verkeerde adres, wat de prijs ook is. En laat je niet geruststellen door de zin dat een behandeling "medisch" of "gecertificeerd" is: die woorden zijn hier niet beschermd.

Voor de afspraak: scheren, niet epileren. De wortel moet in het haarzakje blijven zitten, want de wortel is het doelwit. Harsen, epileren met een pincet, sugaring en epileerapparaten vallen vier tot zes weken van tevoren af. Scheren gebeurt meestal de dag ervoor of op de dag zelf, afhankelijk van de aanbieder.

Net zo belangrijk: twee tot vier weken van tevoren geen zon, geen zonnebank en geen zelfbruiner. Gebruinde huid wordt niet behandeld, en een verantwoorde aanbieder zegt de afspraak liever af dan dat risico te nemen.

Daarna blijft de huid een paar uur roze, vaak met iets opgezette haarzakjes die op kippenvel lijken en binnen een dag wegtrekken. Koelen helpt. Sauna, zwemmen, heet douchen en sporten vallen 24 tot 48 uur af, en zonbescherming op het behandelde gebied is de weken erna niet onderhandelbaar.

Tussen de behandelingen door vallen de behandelde haren er in één tot drie weken uit. In die tijd lijkt het alsof ze nog groeien; ze worden alleen uit het haarzakje geduwd. Zacht scrubben helpt dat proces. Epileren en harsen blijven verboden, scheren mag gewoon.

Een behandeling wordt meestal geweigerd bij het gebruik van medicijnen die je lichtgevoelig maken, tijdens of kort na een isotretinoïnekuur, over infecties of beschadigde huid in het gebied, over tatoeages en op net gebruinde huid. De meeste aanbieders weigeren tijdens de zwangerschap; er is geen degelijk onderzoek in welke richting dan ook, dus die voorzichtigheid is een voorzorg en geen bewijs van schade. Moedervlekken worden afgedekt en niet doorheen behandeld.